Edukacja obywatelska
Kultura prawna
Kultura prawna to dynamika relacji między prawem stanowionym, świadomością prawną społeczeństwa oraz ich postawami wobec instytucji prawnych.
Czym jest
Czym jest kultura prawna?
Częste zmiany w prawie negatywnie wpływają na poczucie bezpieczeństwa i zaufanie obywateli do instytucji publicznych. Na niekorzystne postrzeganie i niestosowanie prawa oddziałuje również nierzetelna legislacja jak i sam wzrost liczby przepisów.
20
najważniejszych ustaw gospodarczych zmieniło się łącznie 1189 razy w ciągu ostatniej dekady, a ich objętość wzrosła o 53%
34 tys.
stron nowego prawa uchwalono w 2023 r., czyli o 8% więcej niż w 2022 r.
Kultura prawna to dynamika relacji między prawem stanowionym, świadomością prawną społeczeństwa oraz ich postawami wobec instytucji prawnych.
Prof. Grażyna Skąpska – Uniwersytet Jagielloński, Wydział Socjologii
Co rozumiemy przez kulturę prawną?
Definicja
Należy przez nią rozumieć zespół postaw, wartości czy praktyk związanych z prawem, kształtujących sposób funkcjonowania społeczeństwa, relacje między jednostkami oraz zaufanie do instytucji prawnych.
Innymi słowy (bo naszą misją jest objaśniać), kultura prawna oznacza to jak myślimy o prawie, jak je rozumiemy i stosujemy, a także czy ufamy instytucjom publicznym. Prawo ma być praktycznym narzędziem, które nam służy, a my powinniśmy świadomie spełniać swoje obowiązki i równie świadomie korzystać z posiadanych praw.
Schemat
Kultura prawna – kluczowe elementy
Kliknij w kartę, aby dowiedzieć się więcej o poszczególnych aspektach kultury prawnej.
Świadomość prawna
Znajomość praw i obowiązków, rozumienie systemu prawnego oraz umiejętność stosowania przepisów w życiu codziennym.
Prawo stanowione
Jakość przepisów, ich spójność, przejrzystość oraz dostępność dla obywateli. Częstotliwość zmian i ich wpływ na pewność prawa.
Instytucje prawne
Zaufanie do sądów, prokuratury, policji i innych organów. Postrzeganie ich jako sprawiedliwych, niezawisłych i skutecznych.
Postawy społeczne
Szacunek dla prawa, gotowość do przestrzegania przepisów oraz aktywność obywatelska w kształtowaniu systemu prawnego.
Bezpieczeństwo prawne
Poczucie stabilności prawa, przewidywalność działań organów państwa oraz ochrona praw podstawowych.
Edukacja prawna
Dostęp do wiedzy o prawie w przystępnej formie, kształcenie kompetencji prawnych od najmłodszych lat.
Nasz cel
Do jakiej kultury prawnej powiniśmy dążyć?
Wyniki badań wskazują na istotne wyzwania związane z kulturą prawną w Polsce. Brak poczucia informacji o procesach legislacyjnych oraz niewielkie zaangażowanie obywateli w życie publiczne to obszary wymagające działań edukacyjnych i systemowych zmian.
38,7%
Polaków nie czuje się dobrze poinformowanych o procesach legislacyjnych
*przeprowadzonego w 2023 r. przez portal PoznajFakty.pl
Powyższe dane statystyczne utwierdzają nas w przekonaniu, że w Polsce konieczne jest zwiększanie poziomu kultury prawnej. Na pierwszym miejscu stawiamy więc kwestię zmiany postrzegania samego prawa, z którego każdy z nas korzysta na co dzień.
Wyższa kultura prawna to większa świadomość prawna obywateli oraz większe zaufanie do instytucji państwowych.
Dlaczego to ważne
Dlaczego kultura prawna jest dla nas tak ważna?
Dla niektórych to być może tylko teoretyzowanie. Za dużo definicji, zbyt wysoki stopień ogólności. Jednak to właśnie od kultury prawnej zależy czy prawo działa tylko „na papierze”, czy rzeczywiście jest egzekwowane.
Społeczeństwa z wysoką kulturą prawną są mocniejsze, bo lepiej chronią swoje prawa, angażują się w życie obywatelskie, ale również mają większe zaufanie do instytucji.
Z kolei niska kultura prawna to poczucie obojętności lub bezradności wobec niesprawiedliwych sytuacji. To również środowisko, w którym lubi rozwijać się korupcja.
Chcesz pogłębić swoją wiedzę prawną?
Dołącz do naszych warsztatów i webinarów — edukacja prawna dostępna dla każdego.